ไลโคพีน (Lycopene) สารสกัดจากมะเขือเทศ ตัวช่วยชั้นดีต้านอนุมูลอิสระ

        สารอนุมูลอิสระ เป็นหนึ่งในปัจจัยที่อาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเกิดความเสื่อมของเซลล์ในร่างกาย และสัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพหลายด้าน รวมถึงส่งผลต่อผิวพรรณให้ดูอ่อนแอ หมองคล้ำ เกิดริ้วรอยและปัญหาผิวตามมาได้ แต่ธรรมชาติก็มี ตัวช่วย ในการจัดการกับอนุมูลอิสระ หนึ่งในนั้นคือสารไลโคพีนที่พบในมะเขือเทศและผักผลไม้สีแดงบางชนิด

สารอนุมูลอิสระ (Free Radical) คืออะไร

        สารอนุมูลอิสระ (Free radical) คือ สารที่มีองค์ประกอบทางเคมีในรูปแบบต่าง ๆ ซึ่งสามารถทำปฏิกิริยากับเซลล์และโมเลกุลในร่างกายได้ หากมีมากเกินไปอาจทำให้เกิดความเครียดออกซิเดชัน (Oxidative stress) และส่งผลกระทบต่อระบบต่าง ๆ ภายในร่างกายแบบลูกโซ่

        ตามปกติแล้ว ร่างกายของคนเรามีกลไกในการจัดการและกำจัดสารอนุมูลอิสระตามธรรมชาติ แต่ด้วยวิถีชีวิตประจำวันที่เปลี่ยนไป เราอาจได้รับสารอนุมูลอิสระเพิ่มขึ้นจากหลายแหล่ง เช่น อาหารบางประเภท มลพิษทางอากาศ ควันบุหรี่ รวมไปถึงแสงแดดที่ร้อนแรง ทำให้กลไกของร่างกายอาจไม่เพียงพอต่อการจัดการอนุมูลอิสระเหล่านี้

        เมื่อร่างกายมีการสะสมสารอนุมูลอิสระมากเกินไปในระยะยาว อาจเกี่ยวข้องกับความเสื่อมของเซลล์และโรคไม่ติดต่อเรื้อรังบางชนิด เช่น ภาวะหลอดเลือดตีบและแข็งตัว โรคมะเร็งบางชนิด โรคอัลไซเมอร์ หรือโรคไขข้ออักเสบ เป็นต้น นอกจากนี้สารอนุมูลอิสระยังมีส่วนทำให้เกิดปัญหาผิว เช่น สิว ผิวหมองคล้ำ ผิวเหี่ยวย่น หย่อนคล้อย และอาจส่งผลต่อคอลลาเจนใต้ผิวได้เช่นกัน

ไลโคพีน กับการต้านอนุมูลอิสระ

        ไลโคพีน เป็นสารในกลุ่มแคโรทีนอยด์ที่ร่างกายไม่สามารถสร้างขึ้นเองได้ แต่สามารถพบได้มากในผักผลไม้ เช่น มะเขือเทศหรือฟักข้าว โดยเป็นหนึ่งในสารที่มีคุณสมบัติเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ (แอนตี้ออกซิแดนซ์) ซึ่งช่วยลดการทำงานของอนุมูลอิสระที่อาจส่งผลต่อเซลล์ร่างกาย

        การรับประทานอาหารที่มีไลโคพีนอย่างสม่ำเสมอในปริมาณที่เหมาะสม ร่วมกับการรับประทานผักผลไม้หลากหลายชนิด อาจมีส่วนช่วยเสริมกลไกการจัดการสารอนุมูลอิสระของร่างกายให้ทำงานได้อย่างสมดุลมากขึ้น

        มีข้อมูลเชิงกลไกที่กล่าวถึงว่า ไลโคพีนอาจมีบทบาทในกระบวนการจัดการอนุมูลอิสระ โดยทำงานร่วมกับออกซิเจนและระบบไหลเวียนโลหิต

_{*อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวเป็นในเชิงการศึกษา และยังไม่สามารถใช้ยืนยันผลลัพธ์เชิงการรักษาได้โดยตรง}

        ด้วยบทบาทด้านการเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ไลโคพีนจึงเป็นหนึ่งในตัวช่วยในการดูแลสุขภาพผิว และลดผลกระทบจากปัจจัยที่ทำให้เซลล์ถูกทำลายจากอนุมูลอิสระ แต่อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริงอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล และขึ้นอยู่กับปัจจัยด้านสุขภาพและพฤติกรรมโดยรวม

แหล่งไลโคพีน และการดูแลตัวเองในชีวิตประจำวัน

        การรับประทานไลโคพีนสามารถทำได้จากผักและผลไม้ที่มีสีแดง สีเหลือง หรือสีส้ม เช่น มะเขือเทศ ผลิตภัณฑ์จากมะเขือเทศ แตงโม ฟักข้าว และผักผลไม้สีจัดบางชนิด ซึ่งเป็นวิธีที่ช่วยให้ร่างกายได้รับไลโคพีนควบคู่ไปกับสารอาหารอื่น ๆ ที่มีประโยชน์

        สำหรับบางคน การรับประทานอาหารเสริมไลโคพีนอาจเป็นอีกหนึ่งทางเลือก ในการช่วยเพิ่มปริมาณไลโคพีนให้สอดคล้องกับรูปแบบการใช้ชีวิตและความต้องการในแต่ละวัน พร้อมทั้งช่วยให้สะดวกและง่ายต่อการรับประทานเป็นประจำ

        อย่างไรก็ตาม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเป็นเพียงตัวช่วยเสริม ไม่สามารถทดแทนการรับประทานอาหารหลักได้ และควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีฉลากชัดเจน ได้มาตรฐานน่าเชื่อถือ รวมถึงปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญก่อนรับประทาน โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่

        อย่าลืมว่า นอกจากการรับประทานไลโคพีนแล้ว การหลีกเลี่ยงแหล่งที่มาของสารอนุมูลอิสระก็สำคัญไม่แพ้กัน ไม่ว่าจะเป็นแสงแดดแรง ๆ อาหารไขมันสูง อาหารรสหวานจัดหรือเค็มจัด รวมถึงมลภาวะต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น ควันบุหรี่ ควันพิษ และฝุ่นละออง การดูแลตัวเองแบบองค์รวมจะช่วยให้การจัดการสารอนุมูลอิสระมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

*บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย ป้องกัน หรือรักษาโรค ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล*