โรคมือเท้าปาก (Hand Foot and Mouth disease) คืออะไร อาการและวิธีรักษาเบื้องต้น

โรค มือ เท้า ปาก (Hand Foot and Mouth disease) เป็นไข้ออกผื่นชนิดหนึ่งที่พบได้บ่อยในเด็กเล็ก เกิดจากการติดเชื้อไวรัส มักมีอาการไม่รุนแรง สามารถหายได้เองเป็นส่วนใหญ่ โดยมากพบในเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ซึ่งมักอยู่ในโรงเรียนอนุบาล

อาการ

แรกเริ่มผู้ป่วยจะมีอาการไข้ อาจมีอาการอ่อนเพลีย และเบื่ออาหารร่วมด้วย หลังจากนั้นประมาณ 1-2 วันจะมีน้ำมูกไหล เจ็บปาก เจ็บคอ ไม่อยากกินอาหาร ในช่องปากจะพบมีจุดนูนแดง หรือมีน้ำใส ขึ้นตามเยื่อบุปาก ลิ้นและเหงือก ซึ่งต่อมาจะแตกกลายเป็นแผลตื้นๆ ทำให้เจ็บมาก ขณะเดียวกันก็มีผื่นขึ้นที่มือและเท้า ตรงฝ่ามือ ฝ่าเท้า ซอกนิ้วมือ ตอนแรกจะเป็นจุดแดงราบก่อน แล้วกลายเป็นตุ่มน้ำตามมา มักมีอาการไข้ประมาณ 3-4 วัน แผลในปากจะหายภายใน 7 วัน ตุ่มที่มือและเท้าจะหายภายใน 10 วัน

ส่วนใหญ่มีอาการไม่รุนแรง ส่วนน้อยที่มีอาการรุนแรง อาจมีอาการปวดศีรษะมาก อาเจียน ซึม ไม่ค่อยรู้ตัว ชัก แขนขาอ่อนแรง หรือหายใจหอบ

การรักษาเบื้องต้น

การปฏิบัติตัว

1. พักผ่อนมากๆ

2. ดื่มน้ำมากๆ

3. กินอาหารเหลวหรืออาหารน้ำๆ เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก แกงจืด นม น้ำเต้าหู้ น้ำหวาน

4. ให้อมน้ำแข็งก้อนเล็กๆ ดื่มน้ำหรือนมเย็นๆ กินไอศกรีม หรือบ้วนปากด้วยน้ำเกลืออุ่นๆ (เกลือแกง ½ ช้อนชา ในน้ำอุ่น 1 แก้ว) เพื่อลดอาการเจ็บแผล

การรักษาโดยทั่วไปจะให้ยารักษาตามอาการ

1. ถ้ามีไข้ให้ ยาพาราเซตามอล ชนิดน้ำสำหรับเด็กเล็ก ชนิดเม็ดสำหรับเด็กโต

2. ถ้าเจ็บแผลในปากมากจนกินอาหารและดื่มน้ำไม่ได้ ผู้ปกครองควรนำบุตรหลานส่งโรงพยาบาล เพื่อให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำ และแพทย์อาจให้ยาชาทาแผลในปากเพื่อลดความเจ็บปวด

3. ถ้าแผลกลายเป็นตุ่มหนองหรือพุพองจากการเกา ให้ส่งต่อโรงพยาบาลเพื่อรับยาปฏิชีวนะ

4. ถ้าผู้ป่วยมีอาการปวดศีรษะมาก อาเจียน ซึม ไม่ค่อยรู้ตัว ชัก แขนขาอ่อนแรง หรือหายใจหอบ ควรส่งต่อโรงพยาบาลโดย ด่วน

การป้องกัน

1. ควรแยกผู้ป่วยไม่ให้คลุกคลีกับผู้อื่นประมาณ 2 สัปดาห์ หรือจนกว่าตุ่มแผลต่างๆ จะหายดี

2. เวลาไอหรือจามควรใช้ผ้าปิดจมูก

3. ล้างมือบ่อยๆ

4. ช่วงที่มีการระบาดควรหลีกเลี่ยงการใช้สิ่งของร่วมกัน เช่น แก้วน้ำ หลอดดูด ขวดนม ช้อน ชาม เสื้อผ้า ผ้าเช็ดตัว ของเล่น เป็นต้น